بازار خودرو ایران طی سالهای گذشته با تورم شدید، نوسانهای ارزی و سیاستهای غیرشفاف مواجه بوده و فاصله بین قیمت کارخانه و بازار آزاد به شکلی غیرمعمول افزایش یافته است. در این شرایط، سیاست تکنرخی شدن ارز اقدامی دیرهنگام اما مطلوب ارزیابی میشود. باید دید سمت و سوی خودروهای وارداتی، مونتاژی و تولید داخل پس از ارز تکنرخی به کدام جهت خواهد رفت.
به گزارش پایگاه خبری اسب بخار، اجرای سیاست ارز تکنرخی یکی از گامهای مهم اقتصادی دولت در سالهای اخیر است که میتواند تأثیر قابل توجهی بر بازار خودرو داشته باشد. بازار خودرو ایران طی سالهای گذشته با تورم شدید، نوسانات ارزی و سیاستهای غیرشفاف مواجه بوده و فاصله بین قیمت کارخانه و بازار آزاد به شکلی غیرمعمول افزایش یافته است. شفافسازی نرخ ارز از طریق تکنرخی کردن آن، گامی مثبت برای کنترل قیمتها و کاهش رانت در بازار خودرو به شمار میرود، اما واقعیت آن است که این اقدام دیر انجام شد.
وابستگی مطلق خودروهای وارداتی به ارز
خودروهای وارداتی بیشترین وابستگی را به نرخ ارز دارند. واردکنندگان این خودروها هزینههای خود را بر اساس دلار محاسبه میکنند و هر نوسان ارزی مستقیماً بر قیمت تمامشده خودرو تأثیر میگذارد. با اجرای ارز تکنرخی، مسیر قیمتگذاری خودروهای وارداتی شفافتر خواهد شد و امکان کاهش فاصله قیمتی به دلیل واقعیتر شدن نرخها و کاهش سود سوداگری کمتر میشود. با این حال، اگر نرخ ارز رسمی با نرخ واقعی بازار هماهنگ نباشد، احتمال افزایش قیمتها همچنان وجود دارد. تحلیل روند گذشته نشان میدهد که تأخیر در اجرای ارز تکنرخی باعث شد خودروهای وارداتی طی چند سال اخیر با افزایش شدید و غیرمنطقی قیمت مواجه شوند و دلالان از اختلاف نرخ ارز بهرهبرداری کرده و فاصله قیمت عرضهکننده تا بازار آزاد را به حدی رساندند که اعتماد مصرفکننده آسیب دید.
مونتاژکاران، ثبات و توان برنامهریزی
خودروهای مونتاژی نیز تحت تأثیر نرخ ارز و سیاست تخصیص ارز برای واردات قطعات قرار دارند. ارز تکنرخی میتواند روند قیمتگذاری را شفافتر کند و تولیدکنندگان را قادر سازد قیمتها را کنترل کنند. با این حال، تأخیر در اصلاح سیاست ارزی باعث شد بسیاری از تولیدکنندگان برای جبران افزایش هزینههای واردات قطعات، قیمت فروش محصولات خود را بالا ببرند. این موضوع فشار تورمی قابل توجهی بر بازار وارد کرده و بخش قابل توجهی از افزایش قیمتها پیش از اصلاح سیاستها تحقق یافته است. در واقع، خودروهای مونتاژی با اثر ترکیبی نوسانات ارزی و تأخیر سیاستگذاری مواجه شدند که اصلاح دیرهنگام ارز تنها بخشی از مشکلات را میتواند کاهش دهد.
افزایش داخلیسازی، کاهش تقاضای کاذب برای داخلیها
خودروهای تولید داخل به دلیل وابستگی کمتر به قطعات وارداتی، اثر مستقیم نرخ ارز را کمتر تجربه میکنند، اما حتی در این بخش نیز نوسانات نرخ ارز و قیمت قطعات نیمهتمام وارداتی اثر غیرمستقیم خود را بر قیمتها گذاشته است. تکنرخی شدن ارز میتواند انتظارات تورمی را تعدیل کرده و نوسانات قیمت خودروهای داخلی را کنترل کند، اما همانند بخشهای دیگر، تأخیر در اصلاح سیاستها باعث شد قیمت خودروهای داخلی نیز طی سالهای گذشته افزایشهای ناگهانی و غیرشفافی را تجربه کند. این موضوع به اعتماد مصرفکننده آسیب زده و فاصله بین قیمت کارخانه و بازار آزاد را گسترش داده است. با این حال، اثر ارز تکنرخی بر قیمت تمامشده مؤثر خواهد بود، اما در عین حال میتواند منجر به افزایش داخلیسازی و کاهش تقاضاهای کاذب برای تولید داخل شود؛ البته اگر متولیان با قیمتگذاری دستوری اثر این اصلاح دیرهنگام را خنثی نکنند.
پیشبینی بازار خودرو پس از تکنرخی شدن ارز
کوتاهمدت (۶ تا ۱۲ ماه):
در این بازه، انتظار میرود نوسانات شدید قیمتی کاهش یابد و فاصله بین قیمت کارخانه و بازار آزاد تا حدی کاهش پیدا کند. خودروهای وارداتی هنوز تحت تأثیر هزینههای ارزی گذشته و سیاستهای محدودکننده واردات هستند و احتمال افزایش جزئی قیمتها برای برخی مدلها وجود دارد. خودروهای مونتاژی و تولید داخل بیشتر از اثر شفافیت ارز بهره خواهند برد و افزایش هیجانی قیمتها تا حدی کنترل خواهد شد.
میانمدت (۱ تا ۳ سال):
در این دوره، با تثبیت نرخ ارز و روند شفاف تخصیص ارز برای واردات قطعات، بازار خودرو میتواند به ثبات نسبی دست یابد. فاصله قیمتها کاهش خواهد یافت، رقابت بین تولیدکنندگان افزایش پیدا میکند و مصرفکنندگان فرصت بیشتری برای انتخاب محصولات با قیمت مناسب خواهند داشت. همچنین، خودروسازان داخلی با برنامهریزی بهتر برای تولید و تأمین قطعات میتوانند قیمتها را مدیریت کنند.
بلندمدت (۳ تا ۵ سال و بیشتر):
اگر سیاست تکنرخی ارز با ثبات و شفافیت ادامه یابد و همراه با سیاستهای حمایتی دولت برای کاهش فاصله قیمت کارخانه و بازار اجرا شود، بازار خودرو به سمت یک ساختار پایدار و منطقی حرکت خواهد کرد. خودروهای وارداتی به دلیل کاهش رانت و رقابت شفاف، قیمت معقولتری خواهند داشت و خودروهای داخلی و مونتاژی نیز از پیشبینیپذیری بیشتر در هزینهها بهرهمند خواهند شد. در بلندمدت، این سیاست میتواند اعتماد مصرفکننده را بازگرداند و رشد منطقی قیمتها را تثبیت کند.
ارز تکنرخی اقدامی لازم و مثبت است که میتواند شفافیت بازار خودرو و کاهش رانت را به دنبال داشته باشد، اما تأخیر چندساله در اجرای این سیاست باعث شد بسیاری از افزایشهای غیرمنطقی قیمتها و فشار تورمی پیش از اصلاح سیاستها رخ دهد. خودروهای وارداتی بیشترین آسیب را دیدند و هنوز حساسیت بالایی نسبت به تغییرات نرخ ارز دارند. خودروهای مونتاژی با مدیریت بهتر واردات قطعات و تخصیص ارز میتوانند ثبات نسبی یا افزایش جزئی قیمت را تجربه کنند و خودروهای تولید داخل از اثرات مثبت شفافیت بازار بهرهمند خواهند شد و نوسانات شدید را کمتر تجربه میکنند.
در کوتاهمدت، ثبات نسبی و کاهش نوسانات شدید انتظار میرود. در میانمدت، بازار میتواند به ثبات نسبی برسد و فاصله قیمتها کاهش یابد. در بلندمدت، با تثبیت سیاستهای ارزی و حمایتی، بازار خودرو ایران به یک ساختار پایدار و منطقی نزدیک خواهد شد و اعتماد مصرفکننده بازخواهد گشت.
بهطور کلی، تکنرخی شدن ارز یک گام ضروری برای اصلاح بازار خودرو است، اما اجرای دیرهنگام آن بخشی از اثرات تورمی را جبران نمیکند. برای موفقیت کامل این سیاست، دولت باید علاوه بر تثبیت نرخ ارز، برنامههای حمایتی برای کاهش فاصله قیمتها، مدیریت واردات و افزایش شفافیت بازار را ادامه دهد.
نوشته سمت و سوی خودروهای وارداتی، مونتاژی و تولید داخل پس از ارز تکنرخی اولین بار در اسب بخار. پدیدار شد.
نظر بدهید