تعداد خودروهای فرسوده در جادههای ایران با سرعت نگرانکنندهای در حال افزایش است. گران شدن شدید قطعات یدکی، همراه با قیمتهای نجومی خودروهای نو، باعث شده بسیاری از مردم نتوانند خودروی خود را به موقع تعمیر کنند یا آن را با خودروی نو جایگزین کنند. این وضعیت نه تنها عمر خودروها را طولانیتر کرده، بلکه آلودگی هوا، مصرف سوخت و خطرات جادهای را بهطور جدی افزایش میدهد و هزینههای زیستمحیطی و اقتصادی سنگینی بر کشور تحمیل میکند.
به گزارش پایگاه خبری اسب بخار، در سالهای اخیر، یکی از بارزترین نشانههای بحران اقتصادی و تورم مزمن در ایران، افزایش چشمگیر تعداد خودروهای فرسوده در جادهها بوده است. خودروهایی که عمر مفیدشان تمام شده و باید از چرخه تردد خارج شوند، به دلیل ناتوانی مالکان در تعمیر یا تعویض، همچنان در حال تردد هستند. این پدیده نتیجه مستقیم دو عامل اصلی است؛ افزایش شدید قیمت خودروهای نو و گران شدن بیسابقه قطعات یدکی.
افزایش قیمت قطعات و تاثیر آن بر تعدد خودروهای فرسوده
گران شدن قطعات خودرو به یکی از مهمترین مشکلات مالکان تبدیل شده است. بسیاری از قطعات اصلی یا با کیفیت، یا وارداتی هستند یا به دلیل وابستگی به مواد اولیه خارجی و نرخ ارز، قیمتشان چندین برابر شده است. حتی قطعات تولید داخل نیز به دلیل افزایش هزینه مواد خام، انرژی، دستمزد و حملونقل، به شدت گران شدهاند.
در نتیجه، تعمیر یک خودرو معمولی که چند سال پیش با چند میلیون تومان ممکن بود، حالا گاهی به چند ده میلیون تومان رسیده است. این هزینهها برای خانوارهای متوسط و پایین، عملاً غیرقابل پرداخت است و بسیاری ترجیح میدهند خودرو را با همان مشکلات فنی و ایمنی ادامه دهند تا اینکه هزینه تعمیر سنگین بپردازند.
این وضعیت باعث شده عمر متوسط خودروهای در حال تردد در کشور بهطور قابل توجهی افزایش یابد. خودروهایی که باید پس از ۱۰-۱۵ سال از رده خارج شوند، حالا ۲۰-۲۵ سال یا حتی بیشتر در جادهها هستند. این خودروهای فرسوده، موتورهای قدیمی با راندمان پایین، استانداردهای آلایندگی بسیار ضعیف و سیستمهای ایمنی ناکارآمد دارند. موتورهای فرسوده این خودروها گازهای گلخانهای و ذرات معلق بیشتری تولید میکنند و به تشدید پدیده وارونگی دما و آلودگی شدید در زمستان کمک میکنند. مصرف سوخت بالاتر آنها نیز فشار بیشتری بر منابع انرژی کشور وارد میکند و نیاز به واردات بنزین را افزایش میدهد. از منظر زیستمحیطی، خودروهای فرسوده یکی از عوامل اصلی آلودگی هوا در شهرهای بزرگ هستند و سهم قابل توجهی در انتشار دیاکسید کربن، اکسیدهای نیتروژن و ذرات معلق PM2.5 دارند.
هزینههای پنهان افزایش خودروهای فرسوده
از منظر اقتصادی، خودروهای فرسوده هزینههای پنهان زیادی به جامعه تحمیل میکنند. مصرف سوخت بالاتر، هزینههای درمانی ناشی از آلودگی هوا، خسارتهای تصادفات و کاهش بهرهوری به دلیل مشکلات فنی، همه بار اقتصادی سنگینی بر دوش کشور میگذارد. خودروهای فرسوده در تصادفات آسیب بیشتری به سرنشینان و عابران وارد میکنند و آمار مصدومیت و فوت را افزایش میدهند. این خودروها همچنین به دلیل مصرف سوخت بالا، نیاز به واردات بنزین را بیشتر میکنند و ارز کشور را هدر میدهند. عدم توانایی مردم در خرید خودرو نو یا تعمیر به موقع، چرخه معیوب را ادامه میدهد و بازار خودرو را در وضعیت رکود تورمی نگه میدارد.
گران شدن قطعات خودرو نه تنها تعمیر را غیرممکن کرده، بلکه انگیزه نوسازی ناوگان را از بین برده است. بسیاری از مالکان به جای تعمیر اساسی، فقط مشکلات ضروری را با قطعات ارزان و بیکیفیت رفع میکنند و خودرو را تا آخرین لحظه در جاده نگه میدارند. این وضعیت در شهرهای بزرگ که ترافیک سنگین است، آلودگی را تشدید میکند و در جادههای بینشهری، خطر تصادفات را بالا میبرد. کارشناسان محیط زیست هشدار میدهند که اگر این روند ادامه یابد، خودروهای فرسوده میتوانند سهم خود را در آلودگی هوا به بیش از ۵۰ درصد برسانند و هزینههای درمانی و زیستمحیطی را چند برابر کنند.
در نتیجه میتوان گفت که افزایش خودروهای فرسوده در ایران نتیجه مستقیم گران شدن قطعات خودرو و ناتوانی مردم در تعمیر یا تعویض آنهاست. این وضعیت نه تنها آلودگی هوا و مصرف سوخت را افزایش میدهد، بلکه خطرات ایمنی جادهای را بالا میبرد و هزینههای کلان اقتصادی و زیستمحیطی به کشور تحمیل میکند. تا زمانی که قیمت قطعات خودرو کاهش نیابد، دسترسی به خودروهای نو آسانتر نشود و سیاستهای تشویقی برای نوسازی ناوگان اجرا نشود، این بحران ادامه خواهد یافت. گران شدن قطعات، که خود نتیجه تورم و وابستگی به واردات است، چرخه معیوب را کامل میکند و نسل جوان را در حسرت یک خودروی سالم و ایمن نگه میدارد. این مشکل دیگر فقط یک مسئله فنی یا اقتصادی نیست؛ بلکه یک بحران اجتماعی و زیستمحیطی است که نیازمند اصلاحات عمیق و فوری در سیاستهای ارزی، صنعتی و زیستمحیطی است. بدون این اصلاحات، خودروهای فرسوده همچنان در جادهها باقی خواهند ماند و هزینه آن را همه مردم پرداخت خواهند کرد.
نوشته بحران خودروهای فرسوده در مرز هشدار اولین بار در اسب بخار. پدیدار شد.
نظر بدهید