بازار خودرو ایران در حال حاضر با چالشهای جدی ناشی از تورم بالا و کاهش شدید ارزش ریال روبهروست. این شرایط، شباهتهایی با بحران اقتصادی آلمان در دوران پس از جنگ جهانی اول دارد، جایی که ابَرتورم باعث شد کالاهای بادوام مانند خودرو به ابزاری برای حفظ ارزش داراییها تبدیل شوند.
در آلمان پس از جنگ جهانی اول (دهه ۱۹۲۰)، بدهیهای سنگین جنگ، پرداخت غرامتها و چاپ بیرویه پول منجر به ابَرتورم شد. ارزش مارک آلمان به سرعت سقوط کرد و مردم برای خرید حتا اقلام ساده، چرخدستیهای پر از اسکناس حمل میکردند. در چنین فضایی، افراد عادی به سرعت پول خود را به کالاهای ملموس مانند ماشینآلات، طلا و خودرو تبدیل میکردند تا از نابودی ارزش داراییشان جلوگیری کنند. خودرو نه تنها وسیلهای مصرفی، بلکه سرمایهای امن در برابر تورم به شمار میرفت.
در ایران امروز نیز تورم بالا (سالانه حدود ۴۲ درصد و نقطهبهنقطه بیش از ۵۲ درصد در آذر ۱۴۰۴) و نوسانهای ارزی، ارزش ریال را بهشدت کاهش داده است. قیمت خودروهای داخلی در ماههای اخیر چندین برابر شده است و حتا مدلهای اقتصادی به گزینهای برای سرمایهگذاری کوتاهمدت تبدیل شدهاند. خریداران باعجله خودرو میخرند، زیرا تأخیر به معنای از دست دادن قدرت خرید است – رفتاری مشابه آنچه در آلمان وایمار مشاهده میشد.
یکی دیگر از شباهتها، کمبود عرضه و سفتهبازی است. در آلمان آن دوران، تولید صنعتی مختل و واردات محدود بود، که قیمت کالاهای صنعتی را سر به فلک کشید. در ایران هم تحریمها، مشکلات تولید و محدودیت واردات، عرضه را عقب نگه داشته و بازار را به فضایی سرمایهای و پرنوسان تبدیل کرده است.
با این حال، باید توجه داشت که شرایط ایران تورم مزمن بالاست، نه ابرتورم (که تورم ماهانه بیش از ۵۰ درصد تعریف میشود). تجربه آلمان پس از جنگ جهانی دوم (دهه ۱۹۵۰) متفاوت بود: اصلاحات ارزی ۱۹۴۸، حذف کنترل قیمتها و کمکهای خارجی (مانند طرح مارشال) منجر به «معجزه اقتصادی» (Wirtschaftswunder) شد و بازار خودرو با رشد تولید و دسترسی بیشتر رونق گرفت.
در نهایت، تحلیل تاریخی نشان میدهد که در شرایط تورمی، بازار خودرو از حالت مصرفی به سرمایهای تغییر میکند. در ایران، این پدیده میتواند چرخه تورمی را تشدید کند. شناخت این الگوها برای سیاستگذاران و فعالان بازار ضروری است تا با تصمیمگیریهای بهموقع، از تشدید بحران جلوگیری شود. تمرکز بر افزایش عرضه، کنترل تورم و اصلاحات ساختاری میتواند راهی برای خروج از این چرخه باشد.
نوشته بازار خودرو ایران: شباهتها با تجربه آلمان در دوران ابَرتورم اولین بار در اسب بخار. پدیدار شد.
نظر بدهید